Δευτέρα, 25 Απριλίου 2016

Τηλέγονος Κίρκης



Στην ελληνική μυθολογία με το όνομα Τηλέγονος (που σημαίνει «αυτός που γεννήθηκε μακριά», τηλέ-γόνος) είναι γνωστά με δύο διαφορετικά πρόσωπα:
Το ένα είναι ο γιος του Οδυσσέα και της Κίρκης.
Μόλις ο Τηλέγονος ενηλικιώθηκε, η Κίρκη τον έστειλε να βρει τον πατέρα του Οδυσσέα, που είχε επιστρέψει πια στην Ιθάκη. Eκείνη την εποχή ο Tειρεσίας είχε βγάλει χρησμό στον Oδυσσέα ότι θα πεθάνει «εξ αλός» (που εξηγείται με δύο τρόπους: είτε «θα πεθάνει έξω από τη θάλασσα» είτε «από τη θάλασσα»). Eντωμεταξύ, αν και ο Τηλέγονος έφθασε στην Iθάκη, άρχισε να λεηλατεί το νησί για να ταϊσει το πλήρωμά του, νομίζοντας ότι ήταν η Κέρκυρα. Ο Οδυσσέας και ο γιος του Τηλέμαχος έσπευσαν να υπερασπιστούν την πόλη τους, οπότε ο Τηλέγονος σκότωσε άθελά του τον ίδιο του τον πατέρα, του οποίου το πρόσωπο δεν είχε αντικρύσει ποτέ στη ζωή του. Eπιβεβαιώνοντας τον χρησμό, ο Tηλέγονος είχε σκοτώσει τον Oδυσσέα με δόρυ που η αιχμή του ήταν το δηλητηριώδες κεντρί («άκανθα») της ουράς ενός σαλαχιού.
Όταν ο Τηλέγονος πληροφορήθηκε από τον Tηλέμαχο που ακριβώς βρισκόταν και ποιον είχε σκοτώσει, έκλαψε πικρά μαζί με τον ετεροθαλή αδελφό του. H θεά Aθηνά, αφού δεν μπορούσε να κάνει κάτι καλύτερο για τον Oδυσσέα, παρηγόρησε τα δυο παιδιά του, λέγοντάς τους ότι αυτό ήταν το πεπρωμένο του ήρωα. Διέταξε τότε τον Tηλέγονο να πάρει σύζυγό του την Πηνελόπη (με την οποία αργότερα, απέκτησαν ένα γιο, τον Ιταλό) και την Kίρκη να πάρει το σώμα του Οδυσσέα στο νησί της που θα μεταφέρει ο Tηλέμαχος. Eκεί η Kίρκη, αφού πρώτα τους κάνει αθάνατους, παντρεύεται τον Tηλέμαχο (Kάποιοι αποδίδουν την Nαυσικά ως γυναίκα του), όπως λέει και ο Απολλόδωρος.
Όλα αυτά αναφέρονται στην «Τηλεγονία», ένα πανάρχαιο έπος –συνέχεια της Οδύσσειας– το οποίο σώζεται μόνο σε περίληψη και αποδίδεται στον Ευγάμμονα (και από άλλους, λανθασμένα, στον Eυοδιανό). Παραλλαγές απαντώνται σε μεταγενέστερους ποιητές όπως, για παράδειγμα, σε μια χαμένη τραγωδία του Σοφοκλέους («Οδυσσεύς ακανθόπληξ»): Σε αυτήν, ο Οδυσσέας κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του του στο μαντείο της Δωδώνης, ενημερώνεται από χρησμό ότι είναι καταδικασμένος να σκοτωθεί από τον γιο του. Υποθέτει ότι ο χρησμός εννοεί τον Τηλέμαχο, τον οποίο και εξορίζει σε γειτονικό νησί. Ο Τηλέγονος, φθάνοντας στην Ιθάκη, πλησιάζει τη βασιλική κατοικία του Οδυσσέα, αλλά οι φρουροί που δεν τον γνωρίζουν, δεν του επιτρέπουν να δει τον πατέρα του. O Οδυσσέας ενημερώνεται και νομίζοντας ότι επέστρεψε ο Τηλέμαχος βγαίνει να συγκρουστεί. Eκεί συνεπλέκεται με τον Τηλέγονο όπου ο τελευταίος, χωρίς να τον γνωρίζει, τον σκοτώνει με δόρυ που η αιχμή του ήταν από «άκανθα» (γι αυτό και ο προσδιορισμός «ακανθόπληξ»). O Oδυσσέας, μην γνωρίζοντας ποιος είναι ο Tηλέγονος πεθαίνει καταγγέλοντας την ψεύτικη προφητεία.
Στην ιταλική και ρωμαϊκή μυθολογία ο Τηλέγονος (Telegonus) μνημονεύεται ως ιδρυτής της πόλεως Tusculum, στα νοτιοανατολικά της Ρώμης διαφορετική από την Παλεστρίνα, που επίσης βρίσκεται στην ίδια περιοχή. Οι λατίνοι ποιητές χρησιμοποιούσαν συχνά φράσεις όπως «τείχη του Τηλεγόνου» (π.χ. Προπέρτιος, 2.32) ή «Κίρκεια τείχη» για την πόλη αυτή (το Tusculum).

Η «Τηλεγόνεια» αποτελεί κύκλο επιστημονικών διαλέξεων (που ξεκίνησαν το 2010), στα πλαίσια της δέσμευσης του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου για την προώθηση της Διά Βίου Μάθησης, αλλά και του Ελληνικού Πολιτισμού. Στην «Τηλεγόνεια» συμμετέχουν κορυφαία ονόματα του χώρου των Ελληνικών Γραμμάτων τόσο από την Κύπρο, όσο και από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ

Τετάρτη, 14 Οκτωβρίου 2015

Η Θήβα Καδμεία


Καδμεία

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’
ΤΟ ΟΝΟΜΑ
ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ
ΤΩΝ ΘΗΒΑΙΩΝ


Η Καδμεία ή Θήβα (στα αρχαία Ελληνικά "αι Θήβαι») είναι πόλη της Βοιωτίας, έδρα του Δήμου Θηβαίων. Την πρωτοκαθεδρία ως πρωτεύουσα του νομού Βοιωτίας έχασε από τη Λιβαδειά στις αρχές του εικοστού αιώνα. Στα αρχαία χρόνια ήταν η ισχυρότερη από τις Βοιωτικές πόλεις και κατείχε ηγεμονική θέση στο Κοινό των Βοιωτών. Επίσης ήταν μία από τις ισχυρότερες αρχαίες ελληνικές πόλεις που κυριάρχησε στον ελλαδικό χώρο για μία μεγάλη περίοδο του τετάρτου αιώνα π.Χ. Από τους πιο σημαντικούς Θηβαίους ήταν ο Πίνδαρος (522 - 443 π.Χ), θεωρείται ο σημαντικότερος αρχαίος λυρικός ποιητής, ο Επαμεινώνδας, στρατηγός και ο κύριος δημιουργός της Θηβαϊκής ηγεμονίας και ο Πελοπίδας, στρατηγός και αρχηγός του διάσημου Ιερού Λόχου, ένας από τους δημιουργούς της Θηβαϊκής ηγεμονίας. Από τη Βοιωτία  προέρχονται επίσης ο ιστορικός Ησίοδος.
Η ακρόπολη της αρχαίας Θήβας ονομαζόταν "Καδμεία", υποδηλώνοντας έτσι τον ιδρυτή της. Ο ιδρυτής της πόλης ήταν ο Κάδμος, ο οποίος είχε έρθει από τη Φοινίκη.
Τον πληθυντικό του ονόματος «αι Θήβαι» οφείλεται στο γεγονός ότι αρχικά οι κάτοικοί της ήσαν διαφορετικής εθνότητας (Καδμείοι ή Θηβαίοι, Βοιωτοί κ.α.) ή κατ’ άλλους  στις περίφημες δεκατέσσερις πύλες της, που συνδέονται με τον μύθο της Νιόβης.

1. ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ ΚΑΤΟΙΚΟΙ ΤΗΣ ΩΓΥΓΙΑΣ ή ΜΕΤΕΠΕΙΤΑ ΘΗΒΑΙΔΑΣ

Ο Παυσανίας αναφέρει ότι αρχικά η Θηβαίδα λεγόταν Ωγυγία και οι πρώτοι κάτοικοί της ήταν οι ‘Εκτηνες, των οποίων ο βασιλιά τους με το όνομα Ώγυγος ήταν  αυτόχθων. Μετά οι κάτοικοι αυτοί αφανίστηκαν από επιδημία και ήρθαν και κατοίκησαν εκεί οι βοιωτικές φυλές με το όνομα Υαντες και οι ‘Αονες, τους οποίους ήρθε και κατάκτησε μετά ο Κάδμος με Φοίνικες, πρβ:
«Λένε πως οι πρώτοι κάτοικοι της Θηβαίδας χώρας ήταν οι ‘Εκτηνες και πως ο βασιλιάς τους ήταν ο αυτόχθονας ‘Ωγυγος. Από το όνομα του οι περισσότεροι ποιητές έδωσαν στη Θήβα τη  επωνυμία Ωγυγία. Λένε ότι επιδημία τους φάνισε και ότι στα μέρη τους ήρθαν αργότερα να κατοικήσουν οι Ύαντες και οι Άονες. Εμένα πάντως μου φαίνεται πως δεν ήταν επήλυδες (μεταναστες), αλλά Βοιωτικές φυλές. Όταν εισέβαλε ο Κάδμος με Φοινικικό στρατό και τους νίκησε σε μάχη, οι Ύαντες έφυγαν όταν νύχτωσε και οι Άονες ικέτεψαν τον Κάδμο να μείνουν κι αυτός τους επέτρεψε να αναμειχθούν με τους Φοίνικες. Οι Άονες τότε ζούσαν ακόμα σε κωμοπόλεις, αλλά ο Κάδμος έφτιαξε την πόλη που μέχρι σήμερα ονομάζεται Καδμεία. Όταν η πόλη μεγάλωσε, η Καδμεία έγινε  ακρόπολη της Θήβας.

Σημειώνεται ότι:
Α) Στην Οδύσσεια του Ομήρου αναφέρεται ότι εκείνοι που πρώτοι έκτισαν την έδρα και τα τείχη της επτάπυλης Θήβας («οι πρώτοι Θήβας έδος έκτισαν επτά πύλαιο») ήσαν τα αδέλφια Αμφίωνας και Ζήθος, παιδιά του Δία και της Αντιόπης, της κόρης του Αισωπού, πρβ: «Μετά από αυτήν είδα την Αντιόπη, την κόρη του Αισωπού, η οποία καυχιόταν ότι κοιμήθηκε στις αγκαλιές του Δία και φυσικά γέννησε δυο παιδιά από το Δία, τον Αμφίωνα και το Ζήθο, οι οποίοι πρώτοι έκτισαν την έδρα της εφτάπυλης Θήβας, και την οχύρωσαν, γιατί δεν μπορούσαν να κατοικούν στην ευρύχωρη Θήβα χωρίς τείχη αν και ήταν και οι δυο πολύ ισχυροί (Οδύσσεια λ 260 – 289 ).
Β) Σε άλλο εδάφιο της Οδύσσειας η Αντιόπη φέρεται και ως κόρη του Νυκτέα, ενώ ο  Ζήθος στην Οδύσσεια αναφέρεται  και βασιλιάς (βλέπε Οδύσσεια τ 520 – 530),
Γ) Στην Οδύσσεια με το όνομα «Θήβα, Θήβης» (μια φορά αναφέρεται και σε πληθυντικό αριθμό: «αι Θήβαι») αναφέρονται  τρεις πόλεις, η εφτάπυλη Θήβα της Βοιωτίας, όπου κατοικούσαν οι Καδμείοι, η εκατόπυλη Θήβα της Αίγυπτου (από εκεί έφυγαν οι λεγόμενοι Καδμείοι ή Θηβαίοι Φοίνικες και κάποιοι από αυτούς έφτασαν στη Βοιωτία με τον Κάδμο όπου έκτισαν τη Θήβα της Ελλάδος) και η Θήβα της Ασίας, δίπλα από την Τροία.

Τετάρτη, 26 Αυγούστου 2015

Τα Παιδιά της Νιόβης

Γιατί ο Απόλλων και η  Άρτεμις εξοντώνουν ανελέητα τα παιδιά της  Νιόβης;
Γιατί τα παιδιά , οι κομπορρημοσύνες  και τα ψεύδη ανθρώπων θνητών χωρίς γνώση και  ίχνη αυτογνωσίας καταστρέφονται  στο Φως και στην  Λάμψη της Αληθείας ανελέητα.
Ω Ιλιάδος
  600
ὄψεαι αὐτὸς ἄγων· νῦν δὲ μνησώμεθα δόρπου.
καὶ γάρ τ' ἠΰκομος Νιόβη ἐμνήσατο σίτου,
τῇ περ δώδεκα παῖδες ἐνὶ μεγάροισιν ὄλοντο
ἓξ μὲν θυγατέρες, ἓξ δ' υἱέες ἡβώοντες.
τοὺς μὲν Ἀπόλλων πέφνεν ἀπ' ἀργυρέοιο βιοῖο
χωόμενος Νιόβῃ, τὰς δ' Ἄρτεμις ἰοχέαιρα,
οὕνεκ' ἄρα Λητοῖ ἰσάσκετο καλλιπαρῄῳ·
φῆ δοιὼ τεκέειν, ἣ δ' αὐτὴ γείνατο πολλούς·
τὼ δ' ἄρα καὶ δοιώ περ ἐόντ' ἀπὸ πάντας ὄλεσσαν.
οἳ μὲν ἄρ' ἐννῆμαρ κέατ' ἐν φόνῳ, οὐδέ τις ἦεν        610
κατθάψαι, λαοὺς δὲ λίθους ποίησε Κρονίων·
τοὺς δ' ἄρα τῇ δεκάτῃ θάψαν θεοὶ Οὐρανίωνες.
ἣ δ' ἄρα σίτου μνήσατ', ἐπεὶ κάμε δάκρυ χέουσα.
νῦν δέ που ἐν πέτρῃσιν ἐν οὔρεσιν οἰοπόλοισιν
ἐν Σιπύλῳ, ὅθι φασὶ θεάων ἔμμεναι εὐνὰς
νυμφάων, αἵ τ' ἀμφ' Ἀχελώϊον ἐῤῥώσαντο,
ἔνθα λίθος περ ἐοῦσα θεῶν ἐκ κήδεα πέσσει.
ἀλλ' ἄγε δὴ καὶ νῶϊ μεδώμεθα δῖε γεραιὲ
σίτου· ἔπειτά κεν αὖτε φίλον παῖδα κλαίοισθα
Ἴλιον εἰσαγαγών· πολυδάκρυτος δέ τοι ἔσται.        620

Φαίνεται πως κάποτε η Νιόβη υπερηφανεύθηκε για την ευγονία και την ομορφιά των τέκνων της λέγοντας πως «ένα μόνο ζεύγος διδύμων έναντι των τόσων δικών της έχει να επιδείξει η 
Λητώ, η εκλεκτή του Δία» (εννοώντας την Άρτεμη και τον Απόλλωνα). Όταν το έμαθε στη συνέχεια η Λητώ αγανάκτησε και ζήτησε από τα παιδιά της να τιμωρήσουν την υπερήφανη αυτή θνητή. Έτσι κατά τις παραδόσεις οι δύο θεοί τόξευσαν με τα αλάθητα βέλη τους , η μεν Αρτεμη τις κόρες, ο δε Απόλλων τους γιους. Από τον όλεθρο αυτό κατά παραδόσεις σώθηκαν μόνο δύο από τα τέκνα ο Αμύκλας και η Μελίβοια, κατ΄ άλλους μόνο η Μελίβοια που όμως από την ταραχή της μετονομάσθηκε Χλώρις.Η Νιόβη κόρη του βασιλιά της Φρυγίας Ταντάλου και της Διώνης, ήταν σύζυγος του Θηβαίου Αμφίονα και μητέρα εξ αυτού πολλών και ωραίων τέκνων που αποτελούσαν ζεύγη τους Νιοβίδες. Περί του αριθμού αυτών οι πληροφορίες των αρχαίων ποιητών και συγγραφέων κυμαίνονται από 12 μέχρι 20. Επικρατέστερη είναι αυτή των δεκατεσσάρων παιδιών (εφτά αγόρια και εφτά κορίτσια). Μάλιστα αναφέρεται πως οι εφτά πύλες της Θήβας είχαν τα ονόματα των κοριτσιών της.
Τα νεκρά σώματα των Νιοβίδων έμειναν επί εννέα ημέρες άταφα, αφού ο Δίας μετέβαλλε σε λίθο όποιον επιχειρούσε να αποδώσει νεκρικές τιμές σ΄ αυτά. Μόνο δε την ένατη μέρα υπέκυψαν οι θεοί, μετά από τις ικεσίες της απέλπιδος μητέρας τους και τα ενταφίασαν οι ίδιοι σε δύο κοινούς τάφους (Παυσανίας ΙΧ 17,2).
Οι τραγικοί ποιητές της αρχαιότητας χρησιμοποίησαν το μύθο της Νιόβης και ο μεν Αισχύλος εμφανίζει την ηρωίδα του παραδομένη σε βωμό και άδακρυ πόνου επί του τάφου των τέκνων της, ο δε Σοφοκλής την παρουσιάζει φυγάδα από τη Βοιωτία στη Σίπυλο συνεχώς θρηνούσα ικετεύοντας τους θεούς να ευσπλαχνισθούν τον πόνο της, μέχρι που ο οικτίρμων Ζεύς την μεταμορφώνει σε βράχο από τον οποίο μέρα και νύκτα στάλαζαν σταγόνες δακρύων. Ο Οβίδιοςστις «Μεταμορφώσεις» του (VI 146 – 312) την παρουσιάζει να εκσφενδονίζεται από ανεμοστρόβιλο ήδη απολιθωμένη από τη Θήβα στη Σίπυλο και να σχηματίζει βράχο σε μορφή θρηνούσας γυναίκας. Πολλές επίσης εμπνεύσεις και έργα οφείλουν στο μύθο αυτό και οι εικαστικές τέχνες.ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ


Τετάρτη, 24 Ιουνίου 2015

Ατέρμονοι Κίονες



Πάρκο Γλυπτικής - "Ατέρμονη Κολώνα" του Κώστα Βαρώτσου


ΟΜΗΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΕΙΑ: Πόλη, Τέχνη, Φύση».
Το Πάρκο Γλυπτικής του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών δημιουργήθηκε το 1994,κατά τη Διεθνή Συνάντηση Γλυπτικής (Αύγουστος 1994), όταν 11 Ευρωπαίοι καλλιτέχνες φιλοτέχνησαν εντός του χώρου ισάριθμα έργα τέχνης.
Ιστορικό



Οι πρώτες σκέψεις για την δημιουργία Διεθνούς Πάρκου Γλυπτικής στους Δελφούς ξεκίνησαν κατά τα μέσα της δεκαετίας του 1980. Συγκεκριμένα προβλεπόταν, στο πλαίσιο του Διεθνούς Εικαστικού Προγράμματος, η δημιουργία Διεθνούς Πάρκου Γλυπτικής και Διεθνούς Πινακοθήκης Δελφών. Σύμφωνα με την αρχική πρόταση, το πάρκο αυτό «θα ήταν ένα ανοιχτό μουσείο της σύγχρονης διεθνούς γλυπτικής που θα εμπλουτιζόταν συνεχώς [...].Ταυτόχρονα όμως θ' αποτελούσε ένα πολυσήμαντο παράδειγμα για την αποκατάσταση της χαμένης ισορροπίας και αρμονίας στην τριάδα: Πόλη, Τέχνη, Φύση».

Το πρώτο έργο τέχνης του πάρκου Γλυπτικής ήταν το εμβληματικό έργο «Ασπίδα» (Αθήνα, 1986) του Γιώργου Ζογγολόπουλου, ένα υδροκινητικό γλυπτό, φτιαγμένο από ανοξείδωτο χάλυβα, που δωρήθηκε το 1989 στο Κέντρο Δελφών από τον καλλιτέχνη στο πλαίσιο της Β' Διεθνούς Εικαστικής Συνάντησης των Δελφών με τίτλο «Η θέση των Εικαστικών Τεχνών στις σημερινές κοινωνίες» (25 - 28 Αυγούστου 1989) και βρίσκεται σήμερα στην κεντρική είσοδο του συνεδριακού κέντρου.
Τα επίσημα εγκαίνια του Πάρκου Γλυπτικής πραγματοποιήθηκαν στις 21 Αυγούστου του 1994 κατά τη Διεθνή Συνάντηση Γλυπτικής, με επιμελήτρια την θεωρητικό τέχνης Σάνια Παπά. Στη Συνάντηση έλαβαν μέρος 11 Έλληνες και Ευρωπαίοι καλλιτέχνες που φιλοξενήθηκαν μαζί με τα επιτελεία τους για τρεις εβδομάδες στους Δελφούς και φιλοτέχνησαν ισάριθμα έργα τέχνης.
Από αυτές τις εργασίες, προέκυψαν τα έργα «Ατέρμονη Κολώνα» του Κώστα Βαρώτσου, η «Ειδωλολατρεία» της Λυδίας Βενιέρη, το «Σεράγεβο» του Michel Gerard, ο «Βωμός» του Αλφρέντο Ρομάνο, ο «Ομφαλός» του Θεόδουλου Γρηγορίου, ο «Σύγχρονος Τάφος» του Patrick Reynaud, ο «Πύθων» του Κώστα Τσόκλη και ο «Τυφλός τυχαίος» του Manuel Saiz.
Παράλληλα, υπήρξαν και άλλα τρία γλυπτά, τα οποία δεν δημιουργήθηκαν επί τόπου αλλά κατασκευάστηκαν αλλού και μεταφέρθηκαν αργότερα στους Δελφούς. Επρόκειτο για το «MMXD 3010, I-ΙΙ-ΙΙΙ» του Ιάσωνα Μολφέση, γλυπτή κατασκευή εξωτερικού χώρου από χάλυβα, που κατασκευάστηκε σε εργοστάσιο στον Ασπρόπυργο, το γλυπτό εσωτερικού χώρου «Το σημείο συνάντησης του ιερού και του θεάτρου στον πυθμένα της θάλασσας» του Παναγιώτη Τανιμανίδη, από μέταλλο με ζωγραφικά στοιχεία, και η σύνθεση «Αρχαϊκες κατασκευές» του Νίκου Αλεξίου, έργο εσωτερικού χώρου από καλάμι, πάπυρο και πλέξιγκλας.

Στον βασικό αυτό πυρήνα, προστέθηκαν κατά τα επόμενα χρόνια μέσω αντίστοιχων προγραμμάτων διαμονής και εργασίας καλλιτεχνών στους Δελφούς, εκθέσεων, δωρεών και αγορών με συμβολικό τίμημα και άλλα γλυπτά δημιουργών όπως ο Αριστείδης Πατσόγλου, ο Θόδωρος Παπαδημητρίου, ο Μασαάκι Νόντα, ο Τάκις, η Βάνα Ξένου,ο Στήβεν Αντωνάκος, η Πατρίτσια Μολινάρι κ.ά.
ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ


ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΚΗΠΟΙ  ΕΝ ΔΕΛΦΟΙΣ

Παρασκευή, 12 Ιουνίου 2015

Νήες Θηρευτών

Ο στόλος εν πλω, με το στολισμένο καράβι
και τους επιβάτες να κάθονται κάτω από την τέντα του καταστρώματος.

ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ
ΝΙΚΟΣ ΖΕΡΒΟΝΙΚΟΛΑΚΗΣ

Η
ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΑ
ΤΟΥ
 ΣΤΟΛΟΥ
Στην Προϊστορική Θήρα

Μια τοιχογραφική «ταινία» που περιτρέχει και τους τέσσερεις τοίχους του «Δωματίου 5» στη «Δυτική Οικία» της προϊστορικής πόλης του Ακρωτηριού στη Σαντορίνη, είναι ένα σπάνιο «Ναυτικό Χρονικό» για τα θαλασσινά ταξίδια στο Αιγαίο και στη Νοτιοανατολική  Μεσόγειο τους προϊστορικούς χρόνους.

Μια από τις παράκτιες πόλεις που προσεγγίζει ο στόλος της Σαντορίνης.
Στο φόντο υπάρχει ένα τοπίο με ένα ποτάμι και ένα αιλουροειδές να κυνηγάει γαζέλες (;).

Η ανακάλυψη αυτής της τοιχογραφίας, τη δεκαετία του 1960 ανέτρεψε δια μιας, πολλές θεωρίες και «απόψεις» για τα θαλασσινά ταξίδια του προϊστορικού ανθρώπου.

Τρίτη, 2 Ιουνίου 2015

Περί Άστρων



«Ουκ ελάχιστον μέρος συμβάλλεται αστρο-
   νομίη ες ιατρικήν, αλλά πάνυ πλείστον…»
 (ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣΠερί ΑέρωνΥδάτωνΤόπων)
           
Το «Περί ΑέρωνΥδάτωνΤόπων» είναι ένα από τα κύρια και θεμελιώδη έργα της Ιπποκρατικής Συλλογής, που προβάλλει το πνεύμα και τις αρχές της προληπτικής ιατρικής. Στο πρωτοποριακό αυτό έργο του ο Ιπποκράτης αποδεικνύεται βαθύς γνώστης της ιατρικής γεωγραφίας, της κλιματολογίας και υγιεινής, με παράλληλες γνώσεις αστρολογίας και αστρονομίας.
           
Διαβάζουμε σε μετάφραση τη 2η παράγραφο του περίφημου αυτού έργου:«Γνωρίζοντας πράγματι τις αλλαγές των εποχών και την ανατολή και δύση των άστρων και με ποιόν τρόπο όλα αυτά συμβαίνουν θα προβλέψει [εννοείται ο γιατρός] τη φύση της επερχόμενης χρονιάς. Έτσι όποιος έχει σκεφτεί και καταλάβει εκ των προτέρων τις καιρικές καταστάσεις, θα κατέχει μια πλήρη γνώση της κάθε περίπτωσης ξεχωριστά και πολλά θα επιτύχει στην προφύλαξη της υγείας και όχι μικρές επιτυχίες θα κατακτήσει στην επιστήμη του».
          
Εδώ φαίνεται για μια ακόμη φορά η βεβαιότητα του Ιπποκράτη ότι η δυνατότητα πρόβλεψης έχει τεράστια σημασία για την πρόοδο της επιστήμης. Στη συνέχεια υπογραμμίζει, αναφερόμενος στη θέση και την τροχιά των ουρανίων σωμάτων: «Μπορεί να φανεί σε κάποιον ότι αυτά είναι θέματα μετεωρολογίας, αλλά αν άλλαζε γνώμη, θα μάθαινε ότι όχι μικρή, αλλά αντίθεταπολύ μεγάλη είναι η συνδρομή που αποφέρει η αστρονομία στην ιατρική».
          
Έτσι ο Ιπποκράτης γίνεται ο ιδρυτής της βιομετεωρολογίας και ρίχνει το σπόρο της μετεωροπαθολογίας, που σήμερα αναπτύσσεται σε ένα συστηματικό, οργανωμένο κλάδο της επιστήμης, βασισμένης στη στενή συνεργασία των παθολόγων, των αστρονόμων και των μετεωρολόγων και έχει σαν αντικείμενο την αξιολόγηση των επιδημιών σε σχέση και υπό την επίδραση των ατμοσφαιρικών και αστρονομικών φαινομένων.
           
Στο ίδιο έργο του (παράγραφοι 10 και 11) ο Ιπποκράτης φαίνεται να γνωρίζει καλά μέσα από ένα μείγμα προσεκτικών παρατηρήσεων και καταγραφής στοιχείων την επιρροή των τριών αστερισμών: «του κυνός» (δηλ. του Σείριου), «της άρκτου» και «των πλειάδων» (δηλ. της Πούλιας), στις καιρικές μεταβολές, που κι αυτές με τη σειρά τους επηρεάζουν τον χαρακτήρα και το πεπρωμένο των ανθρώπων, αφού συντελούν στην εμφάνιση, ακόμα και στην έξαρση των διαφόρων ασθενειών.(Φωτ.1η)

           
Αλλά και στο «Περί διαίτης» (παράγραφος 68) έργο, που φέρνει τη σφραγίδα της Ιπποκρατικής Σχολής, γίνεται μνεία στους αστερισμούς, με αφορμή την επισήμανση των εναλλαγών των τεσσάρων εποχών του έτους: «Ο χειμώνας, διαβάζουμε, κρατάει από τη δύση των Πλειάδων ως την εαρινή ισημερία, η άνοιξη από την ισημερία ως την ανατολή των Πλειάδων, το καλοκαίρι από τις Πλειάδες ως την ανατολή του Αρκτούρου, το φθινόπωρο από τον Αρκτούρο ως τη δύση των Πλειάδων».